Vanavond te gast in Roermond is Willem van der Brug van Array audio. Voor wat meer achtergrond informatie verwijs ik naar de informatieve site van Array. http://www.arrayaudio.nl/
De apparatuur van Array is modern en minimalistisch vormgegeven. Geen knopjes aan de apparatuur. Enkel een afstandbediening.
De set bestond uit:
De bron is een CD-speler van CEC. En zoals men van CEC gewend is, hebben we hier te maken met een erg mooi, snaaraangedreven loopwerk. Kijken we nog wat verder, dan zien we een hele batterij aan stroomfilters staan. Van wandcontactdoos tot aan component staan er 6 filters achter elkaar geschakeld. En ook aan de interlinks en powercords is veel aandacht besteed. Deze zijn werkelijk geen centimeter langer dan absoluut noodzakelijk. De apparatuur staat opgesteld in een meubel van Finite Elements.
Met betrekking tot de Array apparatuur blijkt het minimaliseren van de memory-distortion een centraal ontwikkelingsuitgangspunt te zijn. Nu moet ik eerlijk zeggen dat ik geen idee heb wat memory-distortion is en welke hoorbare invloed deze ‘geheugenvervorming’ op de klank heeft. Ik heb op de site van Array gekeken voor wat meer informatie over de term memory-distortion. Op de technologie pagina vind ik wel een toelichting, maar die zegt mij niet zoveel, behalve dan dat buizenversterker minder last hebben van deze vorm van ‘signaalaantasting’ en om die reden vaak goed zouden klinken.
De ontwikkelingen hebben in elk geval geleid tot een uiterst gecompliceerde versterker met zeer vele componenten. Bij de eerste tonen uit deze set valt mij de neutraliteit op. Hier lijkt een goede set te spelen. Maar al snel vallen mij een aantal zaken op. Het laag komt er niet echt lekker uit. Zoals altijd weer doemt hier "het gevecht" met de luisterruimte op. Maar meer storend vond ik de hoogweergave dat op de een of ander manier berooft is van...., ja waarvan? Van een hoop fijngevoelige (ruimte) informatie.
Een ons allen bekende live opname van Eric Clapton, als laatste gedraaide nummer voor de pauze, valt door de mand. De combinatie weet er geen live beleving van te maken. Het weet mij niet te boeien. Ik denk aan gordijnen die voor de speaker hangen en ik moet al snel denken aan mijn eigen ervaringen met stroomfilters die ik jaren geleden heb opgedaan. Na een aanvankelijk enthousiasme voor filtering ben ik er weer vanaf gestapt. Waarom? Och, je integreert een filter in je set en vervolgens neem je waar dat het totaalbeeld er ‘rustiger’ van wordt. Details lijken beter hoorbaar, de ruimte lijkt groter te worden. Er lijkt een soort ‘ruis’ weg te zijn. Tja, wat doe je dan? Nog maar een filtertje….en nog een. Het gevolg was dat ik uiteindelijk totaal geen leven en speelvreugde meer waarnam. Het geluid was ‘dichtgeklapt’. Een geforceerd gecontroleerd geluid. Nadat ik alle filtering weer had verwijderd en mijn set weer ‘vervuilde stroom’ kreeg was de openheid en speelvreugde weer terug.
Ergo, mijn gevoel zegt me dat 6 filters en 14 stekkerverbindingen tussen wandcontactdoos en het hifi component de muzikaliteit geen goed doen. Ik ben tevens van mening dat in een demonstratie als vanavond zo'n extreme stroomfiltering niets te zoeken heeft . Een stroomfilter-array leidt (mij) af en is mijn inziens alleen interessant en zinnig om een verschil te duiden tussen wel en geen filtering. Ook zonder deze stroomfilters, de exotische interlinks en het ingenieuze audio meubel moeten de componenten goed kunnen klinken.
Eerlijk is eerlijk, deze avond heeft niet geheel aan mijn verwachtingen voldaan. Ik had (overdreven gesteld) wat last van het hoge volume waarop deze avond werd gespeeld. Maar los van de decibellen had ik op de site van Array te voorbereiding al even een blik op de recensies geworpen. De lofkritieken zoals ik die op de site las kon ik deze avond jammer genoeg niet bevestigen. Waar dat aan ligt is mij dan weer minder evident. Is het de stroomfiltering? Is het de CEC CD-speler die ik uit eerdere ervaringen herinner als een ‘zeer muzikale’, ‘analoog klinkend’ maar ook ‘traag’ en laid back, en dat die parameters niet combineren met de ‘snelle’ en neutraal klinkende Array? U mag het zeggen want ik weet het niet...
Frank Brekelmans
Reacties
Bovenstaand relaas is de
Bovenstaand relaas is de beleving die de schrijver heeft ondergaan deze avond. Gezien vanuit zijn perspectief en met zijn kijk op hoe iets hoort te klinken. Ik ben het niet op alle punten eens met de schrijver. Qua sound was het niet de allerbeste demo die we hebben mogen meemaken, maar ik kan niet zeggen dat ie overdreven slecht was. Verre van zelfs. Misschien zijn we de laatste paar maanden wel heel erg verwend geworden, waardoor het contrast tov een goed klinkende demo een beetje uit zijn verband is getrokken.
Qua demo op zich, vond ik het zeker de moeite waard. Willem had echt zijn best gedaan en zelfs een mooi playlist klaargemaakt die duidelijk liet horen hoe de set speelt.
Even een paar kanttekeningen:
- Het laag dat ik hoorde was een voor mij bekend Array geluid. Compact, groots en als van beton. Zelf ben ik daar geen liefhebber van, maar ik ken genoeg personen die dit als zeer prettig ervaren. Ook deze Array versterkers hadden dit typische geluid. Daar is helemaal niets mis mee, maar meer een kwestie van smaak.
- Het midden en hoog kwam erg gecentreerd uit de speakers. Ergo hoorde je aan de zijkanten een stuk minder oplossing van het muziekstuk. Misschien dat de luidheid van de demo ook nog iets daaraan bijdroeg. Zat je echter in het midden, was er in mijn beleving geen sprake van gordijnen voor de speakers.
- Betreffende de filters ben ik het eens met de verslagschrijver. Ik ben geen fan van filters en probeer ze dan ook altijd te vermijden. Filters zijn in mijn perceptie erger dan de kwaal. Echter, aangezien we niet hebben mogen ervaren hoe de set zonder filters speelt, kan en mag er geen waardeoordeel aan het feit dat er met filters gespeeld werd, gegeven worden.
Ik heb op die avond verschillende persoonlijke ervaringen gehoord en het sloeg allebei de kanten uit. Er waren er die het helemaal niks vonden en er waren er ook die het wel goed vonden. Ik heb in ieder geval nog niet eerder een avond meegemaakt waar de belevingen zo ver uit elkaar lagen.
Roger Poulussen
Ook ik heb gelukkig bij deze
Ook ik heb gelukkig bij deze demo aanwezig mogen zijn, het gebeurt niet vaak dat je van deze top-apparatuur de nieuwste versie "van dichtbij te horen krijgt". Ik was vooral nieuwsgierig omdat ik een poosje geleden in Antwerpen een demo van Audio Physic luidsprekers heb meegemaakt, iets waar ik óók qua geluidskwaliteit nog altijd met veel plezier aan terugdenk. Maar terug naar Array. Willem had e.e.a. terdege voorbereid, inderdaad met apparatuurlijst met playlist en al op papier, vooraf uitgereikt. Laat maar komen dus....
Aan het begin van de demo zat ik bijna vooraan en daar vond ik de klank niet prettig: er was iets met het lage midden en het laag aan de hand, waardoor daar ter plekke voor mij de fut uit het geluid was. Je hoorde aan het ontbreken van irriterende zaken in het geluidsbeeld dat hier klasse-apparatuur stond te spelen, maar op de een of andere manier kwam het niet lekker op de luisterplek aan. Later ben ik meer naar achteren gaan zitten, waar de situatie zonder meer beter was: het klonk nu beter in balans en er was voor mij zonder meer sprake van "muziek". Toch bleef het knagen.....
Bij de vorige demo's was het duidelijk dat men actief moest zoeken naar de juiste plaats om de luidsprekers op te stellen en de toen gevonden plaats was duidelijk een andere dan waar e.e.a. nu werd opgesteld. Bij de demo van van Duppen Audio stond de apparatuur zelfs in de dwarsrichting opgesteld. Dat had een "upfront" (dus heel heldere) klank tot gevolg en dat was precies andersom als wat er deze avond te beluisteren was. Het omzetten van de hele installatie is een behoorlijke toer, dus dat doe je een demo-gever niet "eventjes" aan. Dit was voor mij echter wel een duidelijke optie geweest om de klank meer in de richting te krijgen die we gewend zijn. Helaas zijn dit dingen die gewoon gebeuren: op beurzen, maar óók bij demo-avonden bij audioclubs. Deze avond "kwam het er niet helemaal uit", voor mij duidelijk om akoestische redenen. Op zoek naar de reden daarvoor kom je m.i. dus niet uit bij de gebruikte apparatuur & luidsprekers, noch aanwijsbaar de netfilters of kabels.
Voor mij is het in elk geval duidelijk: Ik hoop dat we Array later nog een keertje "in de rebound" kunnen horen: wellicht in een qua akoestiek voor Array wat bekendere setting, bv. in een hen reeds bekende ruimte of desnoods in dezelfde ruimte als deze avond, maar dan in de dwarsrichting opgesteld. Dat doet in elk geval meer recht aan de uitstekende apparatuur en niet in het laatst aan de inspanningen van Willem. Ik vermoed dat we dan met recht een veel positiever geluid (hier kunnen laten) horen. Ik ben benieuwd wat Array presteert onder gunstiger omstandigheden dan deze en ik hoop dat Willem wellicht de volgende keer een tweede (langere) set luidsprekerkabels meeneemt, die hem wat meer vrijheid geven in de opstellingsmogelijkheden.
Duss..... Willem? Please?
Hein van den Brand.
Beste leden van de ACL.
Beste leden van de ACL.
Allereerst bedankt voor de gelegenheid om Array bij jullie enthousiaste club te mogen demonstreren. Het was voor mij een
interessante avond die mij zeker tot nieuwe inzichten brengt. Het is opvallend hoe verschillend het geluid op deze avond is ervaren.
Ikzelf was best enthousiast voor zo'n gelegenheidsset, maar uit de reviews wordt duidelijk dat lang niet allen hetzelfde dachten. Nou gaat mijn eigen voorkeur inderdaad uit naar een groots geluidsbeeld met wat minder direct geluid en dat hadden we deze avond zeker.
Het enige waar iedereen het over eens was was dat er in het laag en laagmidden problemen waren bij complexe geluidsbeelden. Bij een losse akoustische bas was de weergave wel juist. In mijn ervaring ligt dat aan de acoustiek en is dat moeilijk op te vangen, maar misschien hadden we inderdaad meer tijd aan de plaatsing moeten besteden. Helaas waren de luidsprekers wat laat beschikbaar en waren mijn speakerkabels (te) kort. Het meest opvallend zijn de verschillende ervaringen over het hoog en
speelvreugde. Zelf heb ik totaal geen gordijn voor de luidsprekers ervaren zoals meneer Brekelmans. Ook van vele bezoekers die avond kreeg ik juist veel complimenten over de mid/hoogweergave.
Zo zie je maar weer: audio is en blijft een moeilijk edoch boeiend vak. Array wil met alle plezier meewerken aan een "rebound", bedankt Hein voor de uitnodiging. Het beste lijkt me indien we bij zo'n rebound een vergelijk tussen versterkers doen. Misschien is het een leuk/goed idee indien de heer Brekelmans een set opbouwt (zijn eigen?) die aan al zijn verwachtingen voldoet mbt leven en speelvreugde. Halverwege de avond zouden we dan de versterking kunnen vervangen door Array. Zoiets lijkt mij een uiterst
interessant experiment, en kunnen de leden vrij exact waarnemen hoe het geluid wordt beinvloed door Array versterkers.
Met vriendelijke groet,
Willem P. van der Brug
Array B.V.
tel: 06-23292517
www.arrayaudio.nl